Podstawowy termin: 3 lata od dowiedzenia się
Zgodnie z art. 442¹ § 1 KC roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się z upływem 3 lat. Termin liczy się od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.
Oba elementy muszą wystąpić łącznie. Sama wiedza o uszkodzeniu samochodu nie wystarcza, jeśli poszkodowany nie wie, kto odpowiada za szkodę. Z drugiej strony formuła o należytej staranności oznacza, że liczy się także to, co poszkodowany mógł ustalić, a nie wyłącznie to, co faktycznie ustalił.
Przy szkodzie majątkowej, np. w pojeździe, obowiązuje dodatkowa granica. Termin nie może być dłuższy niż 10 lat od dnia zdarzenia wyrządzającego szkodę, nawet gdy poszkodowany dowiedział się o szkodzie lub sprawcy później.
Szkoda na osobie i roszczenia małoletnich
Przy szkodzie na osobie 10-letnia granica liczona od zdarzenia nie ma zastosowania (art. 442¹ § 3 KC). Obowiązuje wtedy termin 3 lat od dowiedzenia się o szkodzie i osobie obowiązanej. Ma to znaczenie, gdy skutki wypadku ujawniają się po latach. Dotyczy to również roszczenia o zadośćuczynienie, opisanego w poradniku Zadośćuczynienie po wypadku samochodowym.
Odrębną ochronę mają małoletni. Przedawnienie roszczeń małoletniego o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem 2 lat od uzyskania przez niego pełnoletności (art. 442¹ § 4 KC). W sprawie dziecka poszkodowanego w wypadku warto więc zapisać jego datę urodzenia obok daty zdarzenia.
Szkoda wynikła z przestępstwa: 20 lat
Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o jej naprawienie przedawnia się z upływem 20 lat od dnia popełnienia przestępstwa. Termin ten biegnie niezależnie od tego, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej (art. 442¹ § 2 KC).
To, czy konkretne zdarzenie spełnia znamiona zbrodni lub występku, wymaga oceny, a przy postępowaniu karnym znaczenie mają jego wyniki. Dlatego warto zachować numer sprawy nadany przez policję lub prokuraturę oraz informacje o jej przebiegu.
Zbiegły sprawca i spory z ubezpieczycielem
Gdy sprawca odjechał z miejsca wypadku, poszkodowany początkowo nie wie, kto odpowiada za szkodę. Termin może wtedy zacząć biec dopiero od dnia, w którym sprawcę ustalono, np. w toku czynności policji. Datę tego ustalenia warto udokumentować pismem albo notatką z numerem sprawy. O roszczeniach przy nieustalonym lub nieubezpieczonym sprawcy opisuje poradnik Sprawca wypadku bez OC.
Przy roszczeniu kierowanym do ubezpieczyciela OC sprawcy znaczenie mają także przepisy o przedawnieniu roszczeń z umowy ubezpieczenia oraz skutki zgłoszenia szkody. Ich zastosowanie w konkretnej sprawie wymaga oceny, a ogólne zasady opisuje poradnik Odszkodowanie od ubezpieczyciela: odmowa lub zaniżona kwota. Nie należy zakładać, że każde kolejne pismo do ubezpieczyciela przedłuża termin.
Jakie daty zebrać
Daty do oceny przedawnienia po wypadku
- ZdarzenieData i miejsce wypadku, numer sprawy nadany przez policję.
- Wiedza o szkodzieData pierwszej diagnozy, ujawnienia się dolegliwości albo wyceny szkody w pojeździe.
- Wiedza o sprawcyData ustalenia sprawcy i jego ubezpieczyciela, zwłaszcza gdy sprawca zbiegł.
- KorespondencjaData zgłoszenia szkody, data otrzymania decyzji i daty kolejnych pism.
- Termin podstawowyPrzy szkodzie z czynu niedozwolonego.3 lata od dowiedzenia się o szkodzie i osobie obowiązanej
Daty warto opisać w jednej tabeli, z dokumentem potwierdzającym każdą z nich. Przy kilku rodzajach szkody, np. w pojeździe i na osobie, terminy mogą się różnić, dlatego każdą kategorię dobrze ocenić osobno. Do tabeli warto dołączyć kopertę lub potwierdzenie doręczenia decyzji, bo sama data pisma nie zawsze pokrywa się z datą jego otrzymania.
Typowe błędy
Częstym błędem jest liczenie terminu zawsze od dnia wypadku. Przy zbiegłym sprawcy albo późno ujawnionych obrażeniach początek biegu może przypadać później. Ryzykowne jest też odkładanie oceny do czasu, aż znane będą wszystkie skutki wypadku, ponieważ początek biegu terminu ustala się w konkretnej sprawie.
Drugim błędem jest stosowanie terminu 20 lat bez ustalenia, czy szkoda rzeczywiście wynikła z przestępstwa. Trzecim jest odkładanie sprawy do zakończenia leczenia bez kontroli dat. Jeżeli sprawa może trafić do sądu, ogólne zasady opisuje poradnik Pozew o odszkodowanie i zadośćuczynienie, a ocena terminów w konkretnej sprawie wymaga zestawienia dokumentów.