Kiedy sprawa o kartę pobytu wydaje się przewlekła
Art. 37 KPA odróżnia bezczynność, czyli brak załatwienia sprawy w odpowiednim terminie, od przewlekłości, czyli prowadzenia jej dłużej, niż jest niezbędne. Sam czas od pierwszego pisma nie wystarcza do ustalenia naruszenia.
Dla decyzji o pobycie czasowym art. 112a ustawy o cudzoziemcach przewiduje 60 dni, a dla pobytu stałego art. 210 przewiduje sześć miesięcy. Początek zależy m.in. od kompletności formalnej i wymaganych dokumentów. Są to terminy decyzji, a nie gwarantowane terminy wyprodukowania dokumentu karty.
Na 15 listopada 2026 r. podstawowe znaczenie ma art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Do 4 marca 2027 r. w wymienionych sprawach prowadzonych przez wojewodę terminy nie biegną. Przepis obejmuje m.in. udzielenie pobytu czasowego, stałego i rezydenta długoterminowego UE oraz określone zmiany i cofnięcia zezwoleń.
W tym okresie opóźnienie lub zaprzestanie czynności w objętej sprawie nie stanowi podstawy środków dotyczących bezczynności i przewlekłości. Wyłączono także wskazane sankcje za nieterminowe rozstrzygnięcie. Nie wolno więc obiecywać skutecznego ponaglenia tylko dlatego, że od wniosku minęły dwa miesiące. Zakres wyjątku trzeba odróżnić od spraw nieobjętych wyliczeniem, np. właściwej odrębnej sprawy odwoławczej.
Ponaglenie w sprawie o kartę pobytu: co ustalić najpierw
Poza szczególnymi wyłączeniami ponaglenie z art. 37 KPA wnosi się z uzasadnieniem. W sprawie wojewody kieruje się je do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, za pośrednictwem wojewody. Jeżeli nie ma organu wyższego stopnia, ponaglenie kieruje się do organu prowadzącego sprawę.
Trzeba oznaczyć sprawę, przedstawić daty i wyjaśnić, dlaczego upłynął właściwy termin albo czynności trwają niepotrzebnie długo. Ponaglenie wniesione przed upływem terminu jest pozostawiane bez rozpoznania w warunkach art. 37 § 3a KPA.
Samo ponaglenie nie podlega opłacie skarbowej. Organ prowadzący ma zasadniczo siedem dni na jego przekazanie, a organ rozpatrujący siedem dni od otrzymania na rozpoznanie. Wskazane w ustawie warunki i wyłączenia mają pierwszeństwo przed tym ogólnym schematem.
Pisma z urzędu i odpowiedzi na wezwania
Korespondencji z urzędu nie należy odkładać. Pismo warto zachować razem z kopertą albo potwierdzeniem doręczenia. Terminy na odpowiedź i skutki ich przekroczenia warto omówić z adwokatem od razu po doręczeniu pisma.
Odpowiedź na wezwanie dobrze jest wysłać w sposób, który pozostawia ślad, np. listem poleconym albo za potwierdzeniem złożenia. W odpowiedzi warto wskazać, którego pisma dotyczy i jakie dokumenty do niej dołączono. Kopię całej przesyłki należy zachować razem z dowodem nadania.
Gdy w sprawie pracuje kilka osób, np. pracodawca przygotowuje część dokumentów, warto ustalić, kto przechowuje oryginały i kopie. Rozproszone dokumenty utrudniają później odtworzenie przebiegu sprawy.
Decyzję w sprawie pobytu warto przeczytać w całości od razu po doręczeniu i omówić z adwokatem. O decyzji administracyjnej w innej sprawie, dotyczącej zmiany imienia lub nazwiska, piszemy w poradniku Zmiana nazwiska lub imienia w Polsce. Ogólne zasady odwołania opisuje poradnik Odwołanie od decyzji administracyjnej.
Skarga na bezczynność lub przewlekłość
Jeżeli sprawa podlega takiej kontroli, art. 53 § 2b PPSA pozwala wnieść skargę w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Nie wymaga oczekiwania na rozstrzygnięcie ponaglenia. Skargę adresuje się do właściwego WSA, lecz wnosi przez organ, którego bezczynność lub przewlekłość jest kwestionowana (art. 54 PPSA).
Należy oznaczyć organ i sprawę, opisać zarzucane opóźnienie oraz wcześniejsze ponaglenie, podać żądanie i podpisać pismo. Trzeba dołączyć dokumenty pozwalające ustalić przebieg sprawy i zachować dowód złożenia. Ogólne zasady skargi opisuje poradnik Skarga do WSA.
Wpis od skargi na bezczynność wynosi 100 zł według § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia o wpisach. Rodzaj odrębnej skargi i właściwa pozycja wpisu wymagają rozróżnienia. Można ubiegać się o prawo pomocy na zasadach PPSA.
Uwzględniając dopuszczalną skargę, sąd może zobowiązać organ do wydania aktu lub czynności, stwierdzić naruszenie i jego rażący charakter. Art. 149 PPSA reguluje też możliwą grzywnę lub sumę pieniężną. W sprawach objętych art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie można pomijać czasowego wyłączenia tych środków i sankcji.
Zakup nieruchomości a prawo pobytu
Zakup nieruchomości w Polsce nie daje samodzielnie prawa pobytu w Polsce ani w Unii Europejskiej. Nie jest też podstawą do uzyskania wizy ani zezwolenia pobytowego, ponieważ prawo pobytu regulują odrębne przepisy o cudzoziemcach.
Odrębną kwestią jest samo nabycie nieruchomości przez cudzoziemca, które co do zasady wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Ustawa przewiduje od tego wyjątki, m.in. dla cudzoziemca zamieszkującego w Polsce co najmniej 5 lat od udzielenia zezwolenia na pobyt stały.
Co przygotować przed rozmową z adwokatem
Do rozmowy o przewlekłej sprawie pobytowej można przygotować m.in.:
- kopię wniosku i potwierdzenie jego złożenia;
- spisaną chronologię sprawy z datami;
- wszystkie pisma z urzędu wraz z kopertami albo potwierdzeniami doręczenia;
- kopie odpowiedzi na wezwania i dowody ich wysłania;
- kopie dokumentów dołączonych do wniosku;
- kopię paszportu i wcześniejszych dokumentów pobytowych.
Lista jest pomocnicza, a komplet dokumentów zależy od sprawy. Sposób porządkowania informacji przed spotkaniem opisujemy w poradniku Jak uporządkować informacje przed rozmową. Krótki opis sprawy można przesłać przez formularz kontaktowy.
Ocena dopuszczalności ponaglenia i skargi
- Zakres wyłączeniaBada się art. 100d i rodzaj sprawy. Do 4 marca 2027 r. ustawowy wyjątek ogranicza środki na opóźnienie wymienionych spraw wojewody.
- Właściwy terminPoza wyłączeniami ustala się początek i upływ terminu, kompletność dokumentów oraz przebieg czynności.
- PonaglenieSkłada się uzasadnione pismo do właściwego organu wyższego stopnia przez organ prowadzący, z odrębnością jego braku.
- SkargaJeżeli jest dopuszczalna, po ponagleniu wnosi się ją przez organ do WSA. Nie trzeba czekać na rozpatrzenie ponaglenia.
- Wpis i orzeczenieDobiera się wpis do rodzaju skargi. Wpis od bezczynności wynosi 100 zł. Rozstrzygnięcia zależą od PPSA i przepisów szczególnych.
Typowe błędy
- Odtwarzanie dat z pamięci. Chronologia oparta na dokumentach pozwala szybciej ocenić stan sprawy.
- Wyrzucanie kopert i potwierdzeń doręczenia. Data doręczenia bywa potrzebna przy ocenie terminów.
- Odkładanie odpowiedzi na wezwanie urzędu. Termin i skutki jego przekroczenia warto omówić z adwokatem od razu.
- Wysyłanie pism bez kopii. Bez kopii trudno później ustalić, co i kiedy trafiło do urzędu.
- Założenie, że zakup mieszkania zastąpi podstawę pobytu. Zakup nieruchomości nie daje samodzielnie prawa pobytu.