Kto odpowiada za szkodę z wypadku
Na podstawie art. 436 Kodeksu cywilnego posiadacz pojazdu mechanicznego odpowiada za szkodę wyrządzoną ruchem pojazdu na zasadzie ryzyka, czyli niezależnie od winy. Poszkodowany co do zasady nie musi więc wykazywać winy posiadacza, ale powinien wykazać, że szkoda powstała w związku z ruchem pojazdu.
Gdy samochodem kierował pracownik, członek rodziny albo osoba, której pojazd powierzono, ustalenie, kto odpowiada jako posiadacz, wymaga oceny w konkretnej sprawie. Obok odpowiedzialności posiadacza istnieje ogólna odpowiedzialność za czyn niedozwolony oparta na winie (art. 415 KC). Odpowiedzialność posiadacza obejmuje obowiązkowe ubezpieczenie OC, uregulowane w ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych.
Odrębnej oceny wymaga zderzenie dwóch pojazdów. Kierowcy mogą uzgodnić podział winy, ubezpieczyciel może go zaproponować, a przy sporze ustala go sąd na podstawie zeznań, świadków i opinii biegłego. Gdy część winy przypisano poszkodowanemu, odszkodowanie może zostać odpowiednio zmniejszone, dlatego nie należy z góry zakładać pełnej wypłaty.
Bezpośrednie żądanie wobec ubezpieczyciela
Art. 19 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych pozwala poszkodowanemu żądać odszkodowania bezpośrednio od ubezpieczyciela sprawcy. W praktyce poszkodowany zgłasza szkodę temu ubezpieczycielowi, a ten wydaje decyzję: przyznaje świadczenie, odmawia albo proponuje niższą kwotę. Jeśli sprawca ma ważne OC, nie musi uczestniczyć w postępowaniu likwidacyjnym.
Ubezpieczyciel odpowiada tylko do wysokości sumy gwarancyjnej określonej w umowie. Roszczenie ponad tę sumę można kierować do sprawcy osobiście. Ma to znaczenie przede wszystkim przy poważnych obrażeniach i długotrwałym leczeniu.
Termin wypłaty odszkodowania wynosi zasadniczo 30 dni od zgłoszenia szkody. W sprawach, w których ustalenie odpowiedzialności lub wysokości szkody wymaga dodatkowych dokumentów albo opinii, likwidacja może trwać dłużej, a zasady liczenia dłuższego terminu wymagają oceny w konkretnej sprawie. Datę zgłoszenia i numer szkody warto zapisać od razu, bo od nich zależy liczenie terminów.
Co obejmuje odszkodowanie z OC sprawcy
Przy szkodzie w pojeździe odszkodowanie może obejmować koszty naprawy według kosztorysu warsztatu. Poszkodowany może wybrać warsztat, a ubezpieczyciel może zaproponować serwis partnerski. W zakres może wchodzić również najem pojazdu zastępczego na czas naprawy oraz udokumentowane koszty holowania i parkowania. Gdy pojazd uległ zniszczeniu, punktem wyjścia jest jego wartość rynkowa sprzed wypadku, ustalana np. przez rzeczoznawcę.
Przy szkodzie na osobie mogą to być m.in.:
- udokumentowane koszty leczenia, leków i rehabilitacji, w tym terapii psychologicznej wynikającej wprost z wypadku;
- koszty sprzętu ortopedycznego, np. kul albo wózka;
- koszty leczenia stomatologicznego, jeśli jego potrzeba wynika z wypadku;
- koszty opieki osób trzecich, gdy poszkodowany nie może samodzielnie funkcjonować;
- zarobek utracony w okresie niezdolności do pracy;
- renta, np. przy utracie zdolności do pracy, której przesłanki wymagają oceny w konkretnej sprawie.
Odszkodowanie może dotyczyć także rzeczy zniszczonych w wypadku, np. telefonu, okularów albo ubrań. Wycena uwzględnia wtedy stan używany, a nie cenę nowego przedmiotu. Utrata wartości handlowej naprawionego pojazdu oraz utracony dochód z działalności gospodarczej wymagają oceny w konkretnej sprawie. Krzywda niemajątkowa jest przedmiotem odrębnego roszczenia, które omawia poradnik Zadośćuczynienie po wypadku samochodowym.
Zgłoszenie szkody krok po kroku
Policję warto wezwać zwłaszcza wtedy, gdy w wypadku ktoś zginął lub został ranny albo zachodzi podejrzenie przestępstwa, np. ucieczki z miejsca zdarzenia, a także przy sporze o winę i przy dużych szkodach. Kiedy powiadomienie policji jest obowiązkiem, zależy od okoliczności zdarzenia. Notatka policji nie wiąże sądu, ale ma znaczenie dowodowe i często wpływa na stanowisko ubezpieczyciela.
Zgłoszenia ubezpieczycielowi warto dokonać niezwłocznie. Zwłoka utrudnia odtworzenie przebiegu zdarzenia i może osłabić roszczenie. W zgłoszeniu należy podać dane sprawcy, numer jego polisy, opis zdarzenia oraz pozycje, których dotyczy żądanie.
Od wypadku do decyzji ubezpieczyciela
- Miejsce zdarzeniaZdjęcia pojazdów i miejsca, dane świadków, dane sprawcy i numer polisy OC. Przy obrażeniach lub podejrzeniu przestępstwa zawiadomienie policji.
- Zgłoszenie szkodyNiezwłoczne zgłoszenie ubezpieczycielowi sprawcy z opisem zdarzenia i zapisaniem numeru szkody.bez zwłoki
- DokumentyKosztorysy, faktury, dokumentacja medyczna i dowody utraconego zarobku przekazywane wraz z opisem żądania.
- DecyzjaPrzyznanie, odmowa albo niższa kwota.zasadniczo 30 dni od zgłoszenia
Dokumenty do zgłoszenia szkody
Komplet dokumentów zależy od rodzaju szkody, ale zwykle przydają się:
- dane i kopie dokumentów kierowców oraz numer polisy OC sprawcy;
- notatka lub numer sprawy nadany przez policję, jeśli policja była na miejscu;
- wspólne oświadczenie kierowców albo opis zdarzenia;
- zdjęcia pojazdów i miejsca zdarzenia, zarówno szczegółowe, jak i szerokie;
- kosztorysy i rachunki z warsztatu albo wycena rzeczoznawcy;
- dokumentacja medyczna, zaświadczenia o niezdolności do pracy i rachunki za leczenie;
- dokumenty o zarobkach sprzed wypadku i z okresu niezdolności do pracy.
Kopie wszystkich pism kierowanych do ubezpieczyciela oraz potwierdzenia ich wysłania warto przechowywać w jednym miejscu. Daty mają znaczenie także dla przedawnienia, które opisuje poradnik Przedawnienie odszkodowania z OC.