Opoka · Krawczyk
ADWOKACI

Odmowa przyjęcia mandatu: co oznacza i co dalej

Odmowa przyjęcia mandatu oznacza, że o odpowiedzialności za wykroczenie nie rozstrzyga funkcjonariusz podczas kontroli, lecz sprawa zostaje skierowana do sądu. Przyjęty mandat karny jest natomiast prawomocny i co do zasady nie można go później skutecznie podważyć. Decyzja podejmowana zwykle w kilka minut przy drodze ma więc trwałe skutki.

Odmowa nie jest sposobem na uniknięcie odpowiedzialności, a przyjęcie mandatu nie zawsze jest rozwiązaniem najprostszym. Wybór zależy od tego, czy zarzut odpowiada przebiegowi zdarzenia, jakie dowody są dostępne i jakie konsekwencje wiążą się z rozstrzygnięciem, w tym w zakresie punktów karnych.

Opoka · KrawczykStan prawny:

Kto nakłada mandat w sprawach drogowych

W sprawach drogowych spotyka się dwa podstawowe źródła mandatów. Policja nakłada mandaty podczas kontroli, czyli na miejscu zdarzenia. Fotoradary i odcinkowy pomiar prędkości działają w ramach Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym (CANARD), które funkcjonuje w Głównym Inspektoracie Transportu Drogowego.

Rozróżnienie to ma znaczenie praktyczne. Przy kontroli Policji kierowca jest na miejscu i od razu słyszy zarzut. Przy zdjęciu z urządzenia pierwsze pismo może trafić do właściciela lub posiadacza pojazdu. Ten drugi przypadek, w tym obowiązek wskazania kierującego, opisuje poradnik fotoradar i wskazanie kierującego.

Przyjęcie mandatu i jego skutki

Przyjęcie mandatu, czyli jego podpisanie lub zaakceptowanie, czyni go prawomocnym. Od tej chwili mandat co do zasady jest nieodwoływalny. Późniejsza zmiana zdania co do zasady nie pozwala już wrócić do sprawy.

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia przewiduje wyjątki, w których prawomocny mandat może zostać uchylony. Artykuł 101 dotyczy m.in. sytuacji, w której grzywnę nałożono za czyn niebędący wykroczeniem. Nie jest to jednak ogólna możliwość odwołania się od mandatu. Czy dana sytuacja mieści się w wyjątku i w jakim czasie trzeba działać, wymaga oceny w konkretnej sprawie.

Przed podpisaniem warto więc przeczytać, jakie wykroczenie zarzucono, w jakim miejscu i o jakiej godzinie. Jeżeli opis nie odpowiada zdarzeniu, na przykład wskazuje inną ulicę lub inną prędkość, różnicę dobrze zauważyć jeszcze podczas kontroli.

Przykładowo kierowca zatrzymany wieczorem na drodze wyjazdowej z miasta słyszy, że przekroczył prędkość w miejscu, w którym jego zdaniem obowiązywało już inne ograniczenie. W takiej sytuacji warto zapamiętać miejsce pomiaru i najbliższe znaki, a po kontroli zanotować je wraz z godziną. Bez tych danych późniejsze odtworzenie przebiegu zdarzenia bywa trudne niezależnie od tego, jaką decyzję kierowca podjął.

Jeżeli funkcjonariusz przedstawia więcej niż jeden zarzut, przy każdym z nich warto osobno zapisać jego opis. Ułatwia to późniejsze ustalenie, czego dotyczy każde rozstrzygnięcie.

Odmowa przyjęcia mandatu

Odmowa przyjęcia mandatu powoduje skierowanie sprawy do sądu. Wynik postępowania nie jest z góry przesądzony, a odmowa nie gwarantuje rozstrzygnięcia korzystniejszego niż proponowany mandat. Możliwe skutki odmowy w konkretnej sytuacji wymagają oceny na podstawie okoliczności zdarzenia.

Odmowę rozważa się zwykle wtedy, gdy zarzut budzi rzeczywiste wątpliwości. Może tak być, gdy kierowca nie zgadza się z przebiegiem zdarzenia, z oceną swojego zachowania albo z tym, że w ogóle doszło do wykroczenia. W takiej sytuacji szczególne znaczenie mają dowody zebrane możliwie wcześnie.

Bezpośrednio po kontroli warto sporządzić notatkę obejmującą:

  • datę, godzinę i dokładne miejsce zdarzenia,
  • treść zarzutu w brzmieniu podanym przez funkcjonariusza,
  • dane funkcjonariuszy i numer radiowozu, jeżeli zostały podane,
  • dane pasażerów i innych świadków,
  • informację o nagraniu z rejestratora jazdy i zdjęciach oznakowania.

Nagranie z rejestratora warto skopiować w niezmienionej postaci, zanim zostanie nadpisane. Zdjęcia oznakowania mają większą wartość, gdy widać na nich miejsce i kierunek jazdy.

Mandat a wyrok nakazowy

Po odmowie przyjęcia mandatu korespondencja w sprawie pochodzi już z sądu. Jeżeli sąd doręczy wyrok nakazowy, jest to inne rozstrzygnięcie niż mandat i podlega innym zasadom zaskarżenia. Termin i sposób wniesienia sprzeciwu opisuje poradnik wyrok nakazowy w sprawie o wykroczenie.

Przy każdym piśmie z sądu warto zapisać datę doręczenia i sygnaturę sprawy. Do akt dobrze dołączyć wcześniejszą notatkę z kontroli oraz kopie zdjęć i nagrań. Sposób uporządkowania takiej dokumentacji opisuje poradnik Jak uporządkować informacje przed rozmową.

Mandat karny – możliwe drogi

  1. KontrolaZapoznanie się z treścią zarzutu, miejscem i godziną zdarzenia.
  2. PrzyjęcieMandat staje się prawomocny i co do zasady nieodwoływalny.
  3. OdmowaSprawa jest kierowana do sądu.
  4. WyjątekUchylenie prawomocnego mandatu w sytuacjach z art. 101 KPW, m.in. za czyn niebędący wykroczeniem.

Mandat a punkty karne

Rozstrzygnięcie sprawy o wykroczenie drogowe może wiązać się z punktami karnymi. Od 17.09.2022 r. za jedno wykroczenie można otrzymać do 15 punktów, a limit wynosi 24 punkty albo 20 punktów dla osoby, która ma prawo jazdy krócej niż rok. Przed przyjęciem kolejnego mandatu warto więc znać dotychczasową sumę. Zasady liczenia opisuje poradnik punkty karne za wykroczenia drogowe.

Najczęstsze pytania

Co oznacza odmowa przyjęcia mandatu?

Odmowa przyjęcia mandatu oznacza, że sprawa zostaje skierowana do sądu. Wynik postępowania nie jest z góry przesądzony.

Czy przyjęty mandat można jeszcze odwołać?

Przyjęty mandat jest prawomocny i co do zasady nie można go odwołać. Artykuł 101 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia przewiduje wyjątki, m.in. gdy grzywnę nałożono za czyn, który nie jest wykroczeniem.

Czy po odmowie przyjęcia mandatu warto zbierać dowody?

Tak, ponieważ sprawa trafia do sądu. Notatkę z kontroli, dane świadków, zdjęcia oznakowania i nagranie z rejestratora najlepiej zabezpieczyć możliwie szybko po zdarzeniu.

Czym mandat różni się od wyroku nakazowego?

Mandat nakłada uprawniony organ, a wyrok nakazowy wydaje sąd. Każde z tych rozstrzygnięć podlega innym zasadom zaskarżenia. Pytanie o konkretne pismo można przekazać przez kontakt.

Powiązane poradniki

Mają Państwo pytanie dotyczące własnej sprawy?

Prosimy krótko opisać, czego dotyczy sprawa. Odpowiemy, czy i w jaki sposób możemy pomóc.

Kontakt z kancelarią

Źródła

  • Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, art. 101.
  • Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń.
  • Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.