Kto nakłada mandat w sprawach drogowych
W sprawach drogowych spotyka się dwa podstawowe źródła mandatów. Policja nakłada mandaty podczas kontroli, czyli na miejscu zdarzenia. Fotoradary i odcinkowy pomiar prędkości działają w ramach Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym (CANARD), które funkcjonuje w Głównym Inspektoracie Transportu Drogowego.
Rozróżnienie to ma znaczenie praktyczne. Przy kontroli Policji kierowca jest na miejscu i od razu słyszy zarzut. Przy zdjęciu z urządzenia pierwsze pismo może trafić do właściciela lub posiadacza pojazdu. Ten drugi przypadek, w tym obowiązek wskazania kierującego, opisuje poradnik fotoradar i wskazanie kierującego.
Przyjęcie mandatu i jego skutki
Przyjęcie mandatu, czyli jego podpisanie lub zaakceptowanie, czyni go prawomocnym. Od tej chwili mandat co do zasady jest nieodwoływalny. Późniejsza zmiana zdania co do zasady nie pozwala już wrócić do sprawy.
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia przewiduje wyjątki, w których prawomocny mandat może zostać uchylony. Artykuł 101 dotyczy m.in. sytuacji, w której grzywnę nałożono za czyn niebędący wykroczeniem. Nie jest to jednak ogólna możliwość odwołania się od mandatu. Czy dana sytuacja mieści się w wyjątku i w jakim czasie trzeba działać, wymaga oceny w konkretnej sprawie.
Przed podpisaniem warto więc przeczytać, jakie wykroczenie zarzucono, w jakim miejscu i o jakiej godzinie. Jeżeli opis nie odpowiada zdarzeniu, na przykład wskazuje inną ulicę lub inną prędkość, różnicę dobrze zauważyć jeszcze podczas kontroli.
Przykładowo kierowca zatrzymany wieczorem na drodze wyjazdowej z miasta słyszy, że przekroczył prędkość w miejscu, w którym jego zdaniem obowiązywało już inne ograniczenie. W takiej sytuacji warto zapamiętać miejsce pomiaru i najbliższe znaki, a po kontroli zanotować je wraz z godziną. Bez tych danych późniejsze odtworzenie przebiegu zdarzenia bywa trudne niezależnie od tego, jaką decyzję kierowca podjął.
Jeżeli funkcjonariusz przedstawia więcej niż jeden zarzut, przy każdym z nich warto osobno zapisać jego opis. Ułatwia to późniejsze ustalenie, czego dotyczy każde rozstrzygnięcie.
Odmowa przyjęcia mandatu
Odmowa przyjęcia mandatu powoduje skierowanie sprawy do sądu. Wynik postępowania nie jest z góry przesądzony, a odmowa nie gwarantuje rozstrzygnięcia korzystniejszego niż proponowany mandat. Możliwe skutki odmowy w konkretnej sytuacji wymagają oceny na podstawie okoliczności zdarzenia.
Odmowę rozważa się zwykle wtedy, gdy zarzut budzi rzeczywiste wątpliwości. Może tak być, gdy kierowca nie zgadza się z przebiegiem zdarzenia, z oceną swojego zachowania albo z tym, że w ogóle doszło do wykroczenia. W takiej sytuacji szczególne znaczenie mają dowody zebrane możliwie wcześnie.
Bezpośrednio po kontroli warto sporządzić notatkę obejmującą:
- datę, godzinę i dokładne miejsce zdarzenia,
- treść zarzutu w brzmieniu podanym przez funkcjonariusza,
- dane funkcjonariuszy i numer radiowozu, jeżeli zostały podane,
- dane pasażerów i innych świadków,
- informację o nagraniu z rejestratora jazdy i zdjęciach oznakowania.
Nagranie z rejestratora warto skopiować w niezmienionej postaci, zanim zostanie nadpisane. Zdjęcia oznakowania mają większą wartość, gdy widać na nich miejsce i kierunek jazdy.
Mandat a wyrok nakazowy
Po odmowie przyjęcia mandatu korespondencja w sprawie pochodzi już z sądu. Jeżeli sąd doręczy wyrok nakazowy, jest to inne rozstrzygnięcie niż mandat i podlega innym zasadom zaskarżenia. Termin i sposób wniesienia sprzeciwu opisuje poradnik wyrok nakazowy w sprawie o wykroczenie.
Przy każdym piśmie z sądu warto zapisać datę doręczenia i sygnaturę sprawy. Do akt dobrze dołączyć wcześniejszą notatkę z kontroli oraz kopie zdjęć i nagrań. Sposób uporządkowania takiej dokumentacji opisuje poradnik Jak uporządkować informacje przed rozmową.
Mandat karny – możliwe drogi
- KontrolaZapoznanie się z treścią zarzutu, miejscem i godziną zdarzenia.
- PrzyjęcieMandat staje się prawomocny i co do zasady nieodwoływalny.
- OdmowaSprawa jest kierowana do sądu.
- WyjątekUchylenie prawomocnego mandatu w sytuacjach z art. 101 KPW, m.in. za czyn niebędący wykroczeniem.
Mandat a punkty karne
Rozstrzygnięcie sprawy o wykroczenie drogowe może wiązać się z punktami karnymi. Od 17.09.2022 r. za jedno wykroczenie można otrzymać do 15 punktów, a limit wynosi 24 punkty albo 20 punktów dla osoby, która ma prawo jazdy krócej niż rok. Przed przyjęciem kolejnego mandatu warto więc znać dotychczasową sumę. Zasady liczenia opisuje poradnik punkty karne za wykroczenia drogowe.