Opoka · Krawczyk
ADWOKACI

Konwencja haska

Konwencja haska z 1980 r. dotyczy dziecka bezprawnie wywiezionego za granicę lub tam zatrzymanego. Przedstawione informacje nie przesądzają sposobu prowadzenia konkretnej sprawy ani możliwości jej przyjęcia.

Dwie typowe sytuacje

Dziecko jest za granicą

Drugi rodzic wywiózł lub zatrzymał dziecko w innym państwie

Rodzic chce doprowadzić do powrotu dziecka do Polski.

Opis sprawy

Dziecko jest w Polsce

Drugi rodzic żąda powrotu dziecka z Polski

Toczy się lub może się toczyć postępowanie o wydanie dziecka przed polskim sądem.

Opis sprawy

Najważniejsze zasady w skrócie

  • 6 tyg.Sądy mają działać niezwłocznie. Jeśli decyzja nie zapadnie w ciągu 6 tygodni od wpływu wniosku, można żądać wyjaśnienia powodów zwłoki (art. 11).
  • 1 rokJeśli od wywiezienia minął mniej niż rok, sąd co do zasady zarządza niezwłoczny powrót dziecka (art. 12).
  • 2 instancjeW Polsce sprawę rozpoznaje sąd okręgowy w mieście, w którym jest sąd apelacyjny, właściwy dla miejsca pobytu dziecka. W II instancji orzeka Sąd Apelacyjny w Warszawie (art. 569¹ KPC i przepisy o sprawach z Konwencji).

Źródła: Konwencja dotycząca cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, Haga 25.10.1980 (Dz.U. 1995 nr 108 poz. 528); ustawa z 26.01.2018 o wykonywaniu niektórych czynności organów centralnych w zakresie postępowań cywilnych w obrocie międzynarodowym.

Przebieg sprawy

Poszczególne etapy wynikają z przepisów, a ich kolejność i czas trwania zależą od sądu i od okoliczności sprawy. Nie obiecujemy terminów ani wyniku.

  1. Data i miejsce stałego pobytu

    Wywiezienie lub zatrzymanie jest bezprawne, jeżeli narusza prawo do opieki według prawa państwa, w którym dziecko miało miejsce stałego pobytu bezpośrednio przed wyjazdem. Konwencja przestaje mieć zastosowanie, gdy dziecko ukończy 16 lat.

    art. 3 i 4 Konwencji

  2. Wniosek

    Rodzic może zwrócić się do organu centralnego państwa stałego pobytu dziecka albo innego państwa-strony. Konwencja nie wyłącza też zwrócenia się bezpośrednio do sądu.

    art. 8 i 29 Konwencji

  3. Dokumenty i tłumaczenia

    Do wniosku można dołączyć odpisy orzeczeń lub ugód. Dokumenty składa się z tłumaczeniem na język państwa wezwanego, a gdy jest to trudne – na język francuski lub angielski. Nie wymaga się legalizacji.

    art. 23 i 24 Konwencji

  4. Sąd w Polsce

    Gdy dziecko jest w Polsce, sprawę rozpoznaje sąd okręgowy z siedzibą w mieście, w którym jest sąd apelacyjny, właściwy dla miejsca zamieszkania lub pobytu dziecka. Sąd orzeka w terminie sześciu tygodni od wniesienia wniosku. Obowiązuje zastępstwo przez adwokata lub radcę prawnego, z wyjątkiem samego wniosku.

    art. 569¹ KPC i przepisy o sprawach z Konwencji

  5. Druga instancja

    Apelację rozpoznaje Sąd Apelacyjny w Warszawie w terminie sześciu tygodni od przedstawienia mu akt. Sąd nakazuje powrót dziecka w terminie nie dłuższym niż dwa tygodnie od uprawomocnienia.

    KPC, przepisy o sprawach z Konwencji

  6. Skarga kasacyjna

    Mogą ją wnieść tylko Prokurator Generalny, Rzecznik Praw Dziecka lub Rzecznik Praw Obywatelskich, w terminie czterech miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia.

    art. 519¹ § 2¹ i § 2² KPC

Źródła: Konwencja dotycząca cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, Haga 25.10.1980 r. (Dz.U. 1995 nr 108 poz. 528); ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 2026 poz. 468); ustawa z 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. 2025 poz. 1228) – ISAP, dostęp 31.10.2026.

Jak przebiega współpraca

  1. Opis sytuacji

    Wystarczy kilka zdań o tym, gdzie jest dziecko, od kiedy tam przebywa i w jakim państwie mieszkało wcześniej.

  2. Odpowiedź

    Odpowiemy, czy możemy pomóc, i wskażemy pierwszy krok.

  3. Rozmowa

    W rozmowie omawiamy terminy, dokumenty i możliwe drogi postępowania.

  4. Plan i warunki

    Przed rozpoczęciem pracy ustalamy dalsze kroki i zasady wynagrodzenia.

Wynagrodzenie

Ustalamy je indywidualnie przed rozpoczęciem pracy.

Najczęstsze pytania

Minął ponad rok od wywiezienia. Czy to zamyka sprawę?
Nie. Jeżeli wniosek wpłynie przed upływem roku, sąd zarządza niezwłoczne wydanie dziecka. Po upływie roku również powinien je zarządzić, chyba że ustalono, iż dziecko przystosowało się już do nowego środowiska.Źródło: art. 12 Konwencji.
Czy sąd może odmówić powrotu dziecka?
Tak, w wyjątkowych przypadkach. Dotyczy to sytuacji, gdy rodzic żądający powrotu faktycznie nie wykonywał prawa do opieki albo zgodził się na wywiezienie lub zatrzymanie dziecka. Sąd może też odmówić, gdy istnieje poważne ryzyko szkody fizycznej lub psychicznej dla dziecka albo gdy dziecko, które osiągnęło odpowiedni wiek i stopień dojrzałości, sprzeciwia się powrotowi.Źródło: art. 13 Konwencji.
Do jakiego wieku dziecka stosuje się Konwencję?
Konwencja przestaje mieć zastosowanie, gdy dziecko ukończy 16 lat.Źródło: art. 4 Konwencji.
Czy w czasie tej sprawy sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej?
Nie. W czasie postępowania o powrót dziecka sąd nie rozstrzyga o władzy rodzicielskiej. Taka sprawa jest w tym czasie zawieszana. Orzeczenie o powrocie nie narusza istoty prawa do opieki.Źródło: art. 19 Konwencji; KPC, przepisy o sprawach z Konwencji.
Ile kosztuje postępowanie?
Od wniosku o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej nie pobiera się opłaty sądowej. Organy centralne nie żądają opłat. Polska ponosi jednak koszty adwokata i koszty sądowe tylko w zakresie polskiego systemu pomocy prawnej. Wynagrodzenie adwokata ustalamy przed rozpoczęciem pracy.Źródło: art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych; art. 26 Konwencji i zastrzeżenie RP.
Dziecko jest w Niemczech. Czy możemy rozmawiać po niemiecku?
Tak. Adw. Klaudia Opoka prowadzi rozmowy po polsku i po niemiecku.
Czy rozmowa jest poufna?
Tak. Adwokata obowiązuje tajemnica zawodowa. Mimo to prosimy nie podawać w formularzu danych o zdrowiu ani numerów dokumentów.

Od czego zacząć opis sytuacji

Na początku opisu warto wskazać państwa, których dotyczy sytuacja, oraz daty wyjazdu, pobytu i planowanego powrotu. Dobrze jest oddzielić to, co zostało uzgodnione, od tego, co faktycznie nastąpiło.

Na końcu notatki warto zapisać najważniejsze pytanie, tak aby opis zdarzeń był oddzielony od oczekiwań.

Materiały do uporządkowania

Pomocny jest spis posiadanej korespondencji i dokumentów dotyczących podróży, z zaznaczeniem języka dokumentów oraz pism otrzymanych od instytucji. Ta strona nie określa właściwego trybu ani terminów działania.

Te wskazówki służą własnemu przygotowaniu i nie stanowią wykazu wymaganych załączników. Zakres potrzebnych materiałów zależy od konkretnej sytuacji.

Kontakt

Przygotuj informacje do rozmowy

Odpowiedz na pytania, które dotyczą Twojej sytuacji, i wyślij je do kancelarii. Nie musisz odpowiadać na wszystkie. Wysłanie odpowiedzi nie oznacza przyjęcia sprawy. Nie przekazuj danych dzieci, danych medycznych, numerów dokumentów ani treści poufnych.

Sprawa transgraniczna dotycząca dziecka

Pytania do przygotowania

Lista materiałów do przygotowania

Lista pomocnicza do własnej notatki, nie wykaz wymaganych załączników. Nie przesyłaj dokumentów przez formularz.

  • Daty podróży
  • Spis posiadanych dokumentów
  • Języki korespondencji

Pytania o kontakt i formularz

Czy ten formularz wysyła odpowiedzi?

Tak. Po kliknięciu „Wyślij odpowiedzi” odpowiedzi, imię, e-mail i telefon (jeśli go podasz) trafiają e-mailem do kancelarii. Formularz nie przyjmuje załączników.

Jak rozpocząć kontakt?

Odpowiedz na pytania i wyślij je formularzem albo napisz krótką wiadomość na podany adres. Nie dołączaj na tym etapie dokumentów ani szczegółów poufnych. Sposób ich przekazania ustal indywidualnie.

Kto otrzymuje wiadomości na adres prawnika?

Adresy prawników są aliasami jednej wspólnej skrzynki. Wybór adresu nie zapewnia wyłącznego dostępu wskazanej osoby i nie potwierdza przyjęcia sprawy.

Czy trzeba odpowiedzieć na wszystkie pytania?

Nie. Wystarczy odpowiedź na jedno pytanie. Nie wpisuj danych innych osób ani treści dokumentów.

Co zrobić, jeśli pismo zawiera termin?

Nie polegaj na tym formularzu ani na oczekiwaniu na odpowiedź e-mail jako sposobie pilnowania terminu. Ustal bezpośrednio możliwość i termin rozmowy.

Czy otrzymam automatyczną odpowiedź lub wycenę?

Nie. Formularz nie wysyła automatycznych potwierdzeń, wycen ani porad. Nie potwierdza też dostępności konkretnej osoby.

Nie załączaj dokumentów. Wybór tematu nie przypisuje sprawy do prawnika ani nie potwierdza jej przyjęcia. Formularz nie służy pilnym zgłoszeniom ani pilnowaniu terminów.

Pomoc prawnaKontakt